Paris’te 6 Ocak günü yapılan Gönüllüler Koalisyonu toplantısı, Ukrayna-Rusya ortasındaki savaşın mutabakatla sonuçlanması durumunda alınacak güvenlik tedbirleri konusunda kıymetli ilerlemeler kaydetti.
Fransa ve İngiltere’nin kara gücü göndermeyi taahhüt ettikleri toplantıda Türkiye’nin Karadeniz‘in güvenliği konusunda başkan ülke durumu teyit edildi.
Türk Deniz Kuvvetleri liderliğinde oluşturulacak bir misyonun Karadeniz‘de seyrüsefer güvenliği ve ateşkesin izlenmesi misyonlarını üstlenmesi bekleniyor.
Türkiye Karadeniz‘de güvenliği “stratejik öncelik” olarak görüyor.
Rusya’nın 2022 Şubat ayından bu yana sürdürdüğü Ukrayna‘yı işgal teşebbüsünün sonlandırılmasına ait gayretlere paralel olarak ateşkes sürecinin izlenmesi ve Ukrayna‘ya güvenlik garantilerinin sağlanması konusu da uzun vakittir memleketler arası toplumun gündeminde olan bir bahis.
Mart 2025’te Fransa ve İngiltere liderliğinde oluşturulan Gönüllüler Koalisyonu, hem savaşın sona erdirilmesi hem de barış devrinde güvenlik açısından izlenecek yol haritasının belirlenmesinde temel düzeneklerden biri oldu.
ABD’nin son devirde artan teşebbüsleri kapsamında 20 unsurluk bir muahede taslağı ortaya çıktı.
Bundan çabucak sonra 6 Ocak’ta Paris’te bir ortaya gelen Gönüllüler Koalisyonu, ” Ukrayna için Çokuluslu Güç” oluşturulması konusunda uzlaştığını açıkladı.
Ayrıntıları açıklanmasa da Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer, tarafların ortasında bir muahede sağlanması durumunda ülkelerinin Ukrayna‘ya asker göndereceklerini kayda geçirdiler.
Türkiye’nin bu sürece nasıl katılacağını ise toplantıya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsilen katılan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan açıkladı.
Barışa en yakın noktaya gelindiği tespitini yapan Fidan, toplantıda “ateşkesin gözetlenmesi, Ukrayna‘nın caydırıcı halde tutulması, ateşkesin bozulması durumunda alınabilecek askeri önlemler ve kime hangi vazifenin düştüğü” bahislerinin ele alındığını kaydetti.
Türkiye’nin Karadeniz‘de bir rol üstlenmesinin kelam konusu olduğunu belirten Dışişleri Bakanı, ” Karadeniz‘in güvenliği konusunda, Karadeniz‘de en büyük filoya sahip NATO üyesi olarak Türkiye’nin sorumluluk üstlenmesinden daha doğal bir şey yok. Bu hususta önemli ara kat edildiğini düşünüyorum” tabirlerini kullandı.
MSB: ‘Askeri planlamalara liderlik yapıyoruz’
Türkiye’nin Ukrayna konusunda askeri hazırlığına ait daha kapsamlı açıklama ise 8 Ocak günü Ulusal Savunma Bakanlığı’ndan geldi.
Açıklamada, Türkiye’nin Gönüllüler Koalisyonuna faal iştirak gösterdiğinin ve yapan teşebbüslere katkı vermeye hazır olduğu belirtildi.
“Ülkemiz, sağlanacak bir ateşkes sonrası Karadeniz‘de güvenlik ve istikrarın sürdürülmesi ile seyrüsefer emniyetinin sağlanmasına yönelik askerî planlamalara liderlik etmektedir” bilgisi verildi.
Türkiye, bu istikametteki birinci somut teşebbüsü geçen sene gerçekleştirmişti.
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Nisan 2025’te 21 ülkenin iştirakiyle savaşın sona ermesinin akabinde Karadeniz‘de seyrüsefer güvenliğinin sağlanması için atılacak adımların ele alındığı iki günlük bir konferansa konut sahipliği yapmıştı.
Bakanlıktan 8 Ocak’ta yapılan açıklamada “Türkiye, bölgesel sahiplik prensibi doğrultusunda Karadeniz‘deki dengeyi sağlayan ve bölgenin güvenliği konusunda büyük kıymet arz eden Montrö Boğazlar Mukavelesi’ni dikkatle, sorumlu, tarafsız ve odunsuz bir biçimde uygulamıştır, uygulamaya da devam edecektir” sözüne de yer verildi.
Türkiye, savaşın başladığı 24 Şubat 2022’den yalnızca birkaç gün sonra Montrö Kontratı uyarınca Türk boğazlarını askeri gemilerin geçişine kapattığını duyurmuştu.
Karadeniz Misyonu nasıl şekillenecek?
Ayrıntıları belirli olmasa da Karadeniz güvenliğinin sağlanmasında Türkiye’nin yanı sıra iki NATO ülkesi Romanya ve Bulgaristan’ın da yer alması öngörülüyor.
Gönüllüler Koalisyonu toplantısına katılan iki ülke yetkililerinin Karadeniz güvenliği açısından alınacak tedbirlere katkıda bulunmaya hazır olduklarını ilettikleri kaydediliyor.
Türkiye, Romanya ve Bulgaristan Temmuz 2024’te kurdukları Karadeniz Mayın Karşı Önlemleri Vazife Kümesi aracılığıyla Karadeniz’de seyir güvenliği konusunda işbirliği halindeler.
Görev Kümesi, savaş sırasında Rusya ve Ukrayna’nın Karadeniz’e yerleştirdiği mayınların sürüklenmesi nedeniyle yaşanan sıkıntıların önlenmesini amaçlıyor. Tarafların Vazife Kümesi buyruğuna verdikleri gemiler, yıllık harekat planı kapsamında verilen misyonları yerine getiriyorlar.
Rusya-Ukrayna savaşının sona ermesi durumunda kurulacak düzeneğin nasıl oluşacağı, Karadeniz’e kıyısı olmayan ülkelerden iştirak olup olmayacağı üzere hususların süreç içinde netleşmesi bekleniyor.
2025’in son aylarında Rusya ve Ukrayna’nın Karadeniz’de seyreden sivil gemileri gaye almaları, kaynağı belirlenmeyen insansız hava araçlarının Türk hava alanına girmesi üzere olaylar Ankara’nın Karadeniz’in güvenliği konusundaki dikkatinin daha artmasına neden oldu.
Türkiye her iki ülkeye de çatışmayı Karadeniz’e taşıyacak adımlardan kaçınmaları ikazında bulundu ve bu bölgenin güvenliğinin kendisi için “stratejik öncelik” olduğunu kayda geçirdi.
Kara gücü gönderilecek mi?
Milli Savunma Bakanlığı, oluşturulması planlanan ve karaya yerleştirilmesi öngörülen “Ukrayna İçin Çokuluslu Güç”e katkı konusunda ise daha temkinli bir tabir kullandı:
“Türkiye’nin Ukrayna’ya Barış Gücü kapsamında asker göndermesi için öncelikle ateşkesin sağlanması ve müteakiben vazife tarifi netleştirilmiş bir misyonun belirlenmesi ve hangi ülkenin ne ölçüde katkı sağlayacağının ortaya konulması gerekmektedir.”
Rusya ve Ukrayna’nın bu mevzuda da mutabakatı gerektiğini düşünen Türkiye, ABD’nin güvenlik garantileri kapsamında oynayacağı rol ve oluşturulması düşünülen yeni Avrupa güvenlik mimarisinin bundan nasıl etkileneceği üzere parametrelerin olgunlaşmasını bekliyor.
Ağırlığını ve önceliğini Karadeniz misyonuna veren Ankara’nın mevcut şartlarda kelam konusu kara gücü için bir taahhütte bulunmak istemediği kaydediliyor.
Kaynak: Haberler
