Rize’nin dünyaca ünlü turizm merkezi Ayder Yaylası, bu yıl 2’ncisi düzenlenen Milletlerarası Ayder Forumu’na mesken sahipliği yapıyor.
Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cemal Zehir, global güç siyasetleri, yapay zeka teknolojileri ve sürdürülebilir güç stratejilerinin masaya yatırıldığı tertibi Haberler.com’dan Melis Yaşar’a kıymetlendirdi.
“AYDER, DAVOS’A RAKİP HALE YANLIŞSIZ YAVAŞ YAVAŞ GİDİYOR”
Zehir, şu sözleri kullandı: “Uluslararası Ayder Forumu nitekim Rize’de yapılan en büyük milletlerarası tertiplerden biri. Karadeniz İşbirliği Teşkilatı’nın da üye olduğu bu Ayder Forumu’nda Karadeniz Bölgesi’nden, Avrupa Parlamentosu’ndan, Romanya’dan, Ukrayna’dan, Rusya’dan, Azerbaycan’dan hatta Hindistan’a kadar akademisyenler, iş adamları, milletvekilleri, parlamenterler, bakanlar katıldı; Türkiye dahil olmak üzere. Çok düzgün geçti yani bir kez.
Ayder sahiden Davos’a rakip hale hakikat yavaş yavaş gidiyor. Rakip değil, biz Davos’u geçmeye tanım ediyoruz. Biz Türk toplumuyuz. İnşallah hoş olacak, hoş gidiyor. Salonlar doluydu, iştirakler çok yeterliydi, yüksekti. Türkiye’den bu mevzudaki en ilgili beşerler buradaydı. Bakanımız buradaydı, bakanlarımız daha doğrusu buradaydı. Siyasilerimiz, değişik partilerden milletvekillerimiz, genel liderlerimiz buradaydı. Hoş geçti yani.
“ENERJİ ALANINDAKİ EN DÜZGÜN AKADEMİSYENLER BURADAYDI”
Bizim oturumumuz alışılmış milletlerarası bilimsel bir oturumdu. Rusya’dan dört tane akademisyen var. Petersburg Üniversitesi’nden vardı, Moskova Üniversitesi’nden vardı, Rusya Devlet Üniversitesi’nden vardı. Onun dışında Azerbaycan Devlet Ekonomi Üniversitesi’nden vardı. Bakü Devlet Üniversitesi’nden vardı. Azerbaycan Parlamentosu’nun Enerji Komisyonu Başkanı vardı oturumumuzda. Eski Duma üyesi vardı, Rusya Parlamentosu üyesi vardı yeniden konuşmacılardan. Güç alanındaki en güzel akademisyenler buradaydı. 2021 Dünya Güç Doruğu’nun Lider Yardımcısı konuşmacılardan birisiydi, Petersburg Üniversitesi Rektör Yardımcısı vardı, Dimitri Bey buradaydı.
Yani önemli bir oturum oldu. Bizim oturumumuzun ana konusu ise Karadeniz Bölgesi, Avrasya Bölgesi’nde güç stratejileri ve güç güvenliği konusundaydı. Benim moderatör olarak yapmış olduğum konuşmadaki başlığım ise ‘enerji nasıl stratejik bir güç haline geldi?’ idi.
ENERJİNİN TARİHÎ OLARAK STRATEJİK GÜCE DÖNÜŞÜMÜ
Ben bir rekabet stratejisi profesörüyüm, gücün stratejik hale gelmesine baktığımız vakit aslında kömürden başlıyor. Yani 1700’lerde kömür birinci kez buhar makineleri kullanmaya başlayarak güç güç haline gelmeye başladı. Böylece buhar makineleri gemileri hızlandırmaya başladı. Ona sahip olanlar savaşlarda öne gerçek geçmeye başladılar.
Böylelikle I. ve II. Dünya Savaşı’nın ana gayesi ise petrol ve petrol kaynaklarına sahip olmaktı. İşte Osmanlı’ya, bize saldırmanın sebebi Batılıların; bizim dünyadaki o gün bilinen petrol rezervlerinin neredeyse tamamına sahiptik. Yani Osmanlı coğrafyası dediğim, bugün Orta Doğu coğrafyası, bugün bile dünya petrollerinin yüzde 55’inden daha fazlasına sahip.
Yani yüzde 19’u bugünkü Suudi Arabistan’da, Osmanlı’ya bağlı. Yüzde 11’i Irak’ta, Osmanlı’ya bağlı. Yüzde 9’u Kuveyt’te, Osmanlı’ya bağlı. Bunlar bizim eyaletlerimiz. Ya da Cezayir’de, Libya’daki yüzde 4’ü, yüzde 5’i bağlı. Suriye’deki petroller yeniden Osmanlı coğrafyasına, İran coğrafyasının bir kısmındaki petroller tekrar Osmanlı’ya bağlı. Bu türlü bir halde idi. Onun için bize saldırdı, petrole hakim olmak için saldırdılar.
Petrol, bir güç devşirmeye başladı, elde etmeye başladı. Daha sonra petrolün siyasi bir güç haline geldiğini görürüz. Mesela 1970’teki Arap-İsrail Savaşı sonrasında Suud Hükümdarı’nın Batılılara petrol ambargosu uygulayarak birinci kez siyasi bir güç haline geldi ve Batılılar gerçekten sıkıntı durumda kaldı petrol ambargosuyla.
DOĞAL GAZ VE RUSYA’NIN GÜÇ POLİTİKASI
Daha sonra baktığımız vakit doğal gaz devreye girdi. 1991’deki Sovyetlerin dağılmasından sonra Batılı ülkeler doğal gazı kendi ülkelerinde kullanmak ismine, en büyük doğal gaz tedarikçisi olarak Ruslar devreye girdi. Ve bugün bile Avrupa ülkelerinin birçoklarının doğal gaz muhtaçlığının yüzde 50’sinden fazlasını Ruslar, Rusya Federasyonu sağlıyor ve Rusya Federasyonu’nun Avrupa ülkelerine karşı bir politik güç olarak enerjiyi kullanmaya başladığını görüyoruz.
Doğal gaz ismine ve bugün bile Batılı ülkeler, yani Ukrayna-Rusya Savaşı’nda Ukrayna’nın ardında duruyorlar lakin Ruslara karşı önemli bir atılım yapmamasının altında sebep; Ruslar bu kış günü mesela doğal gazı keserlerse ne yapacaklar? Dört yıldır mutabakat yapmaya çalışıyorlar, bundan kurtulmaya çalışıyorlar. Hala birçok ülkede yüzde 50’den fazla Rus doğal gazına bağımlılar. Ve 2027 sonunda lakin bundan sürdürülebilir bir halde minimuma indirmeyi hedefliyorlar.
TÜRKİYE’NİN BÖLGESEL GÜÇ POLİTİK GÜCÜ
Yani güç; artık güç bir ekonomik, politik ve siyasi güç haline gelmiştir. Bu evrilmede işte bizim de bahsimizin bu olması, bunu sağlıyor. Türkiye’de işte güç koridoru, güç satan değil, güç yöneten geçiş ülkesi olarak bu gücü aslında elinde tutan bir ülke haline gelmeye başlıyoruz.
Rusya’nın Batı ile olan bu çatışması Azerbaycan, Kazak ve Türkmen petrollerinin ve doğal gazlarının Batı pazarına ulaşmasını sağlayacak ve Türkiye üzerinden geçecek. Hatta Irak petrollerinin Türkiye üzerinden Batı’ya hakikat, Yumurtalık sınırıyla Batı ülkelerine satılması Türkiye’yi geçiş ülke olarak bir güç politiğini yöneten, vanası elinde bulunan ülke haline gelen bir politik güç haline geldiğini görüyoruz ve bu gitgide artacak.”
Kaynak: Haberler
